विश्वको तेस्रो ठूलो अर्थतन्त्र भएको जापानको अर्थतन्त्र पछिल्ला दशकहरूमा केही चुनौतीहरूको सामना गर्दै आएको छ। एक समय विश्वका लागि आर्थिक मोडेलको रूपमा चिनिने जापानको अर्थतन्त्र किन ओरालो लाग्यो त ? यसको विस्तृत विश्लेषण गर्दा निम्न कारणहरू देख्न सकिन्छ:
१. जनसङ्ख्या वृद्धिदरमा ह्रास

* बुढ्यौली जनसङ्ख्या: जापान विश्वमा सबैभन्दा बढी बुढ्यौली जनसङ्ख्या भएको देश हो। जन्मदरमा कमी र आयु आशामा वृद्धिले कार्यशील जनशक्तिको अभाव सिर्जना गरेको छ।
* श्रम शक्तिको अभाव: कम जनसङ्ख्या वृद्धिले गर्दा श्रम शक्तिको अभाव हुन गई उत्पादन र उपभोगमा कमी आएको छ।
* सामाजिक सुरक्षामा बोझ: बढ्दो बुढ्यौली जनसङ्ख्याले सामाजिक सुरक्षा र स्वास्थ्य सेवामा सरकारको खर्च बढाएको छ, जसले गर्दा अन्य क्षेत्रमा लगानी गर्न सक्ने क्षमतामा कमी आएको छ।
२. प्रविधिमा ढिलाइ
* नयाँ प्रविधिमा ढिलाइ: एक समय प्रविधिमा अग्रणी भूमिका खेलेको जापान पछिल्ला समयमा नयाँ प्रविधिमा अन्य देशहरूभन्दा पछि परेको छ।
* प्रतिस्पर्धामा कठिनाइ: नयाँ प्रविधिमा ढिलाइले गर्दा जापानी कम्पनीहरू अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन भएको छ।
* उत्पादकत्वमा ह्रास: प्रविधिको प्रयोगमा कमीले गर्दा उत्पादकत्वमा कमी आएको छ।
३. आर्थिक बबलको फुट्ने
* भूमिगत सम्पत्ति बबल: १९८० को दशकमा जापानमा भूमिगत सम्पत्तिमा ठूलो बबल आएको थियो। जब यो बबल फुट्यो, यसले जापानी अर्थतन्त्रलाई ठूलो धक्का लगायो।
* बैंकहरूको ऋण: बबल फुटेपछि बैंकहरूको ऋणमा डुबेका कम्पनीहरूले ऋण तिर्न नसक्दा बैंकिङ क्षेत्रमा संकट आएको थियो।
४. प्राकृतिक प्रकोप
* भूकम्प र सुनामी: जापान भूकम्प र सुनामी जस्ता प्राकृतिक प्रकोपको उच्च जोखिममा रहेको देश हो। यी प्रकोपहरूले पूर्वाधार, उद्योग र जनधनको ठूलो क्षति पुर्याउँछन्।
* आर्थिक गतिविधिमा असर: प्राकृतिक प्रकोपले अर्थतन्त्रको उत्पादन र वितरण प्रणालीलाई अवरुद्ध बनाउँछ, जसले गर्दा आर्थिक गतिविधिमा कमी आउँछ।
५. अन्य कारणहरू
* श्रम बजारको कठोरता: जापानको श्रम बजार अन्य विकसित देशहरूको तुलनामा कठोर छ, जसले गर्दा कम्पनीहरूलाई नयाँ कर्मचारी भर्ना गर्न र बर्खास्त गर्न कठिन हुन्छ।
* सरकारी नीतिहरू: सरकारले लिएका केही आर्थिक नीतिहरूले पनि अर्थतन्त्रलाई कमजोर बनाउन भूमिका खेलेका छन्।
* विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी: विश्वव्यापी आर्थिक मन्दीले पनि जापानको अर्थतन्त्रलाई प्रभावित पारेको छ।
निष्कर्ष:
जापानको अर्थतन्त्र ओरालो लाग्नुमा माथि उल्लेखित कारणहरू एक्लै जिम्मेवार छैनन्। यी सबै कारणहरू एकअर्कालाई प्रभावित गर्दै अर्थतन्त्रलाई कमजोर बनाउन भूमिका खेलेका छन्। जापान सरकारले यी चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न विभिन्न नीतिगत उपायहरू अवलम्बन गरिरहेको छ। तर, अर्थतन्त्रलाई पुरानै लयमा फर्काउनका लागि दीर्घकालीन र व्यापक सुधारहरू आवश्यक छन्।
बिभिन्न अनलाइन मिडियाहरुको सहयोगमा



