उत्तरी जापानको प्रशान्त महासागरीय तटीय क्षेत्रमा ७.५ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको छ। यस भूकम्पपश्चात् सुनामीको चेतावनी जारी गरिएको छ र अधिकारीहरूले उत्तरी जापानमा ‘मेगा क्वेक’ आउन सक्ने सम्भावनाको लागि समेत सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

भूकम्पको विवरण र क्षति

सोमबार राति ११:१५ बजे आओमोरी प्रिफेक्चरको पूर्वी तटबाट यो भूकम्प गएको थियो। जापानको मौसम विज्ञान एजेन्सी (JMA) ले सुरुमा ७.६ म्याग्निच्युड अनुमान गरेकोमा पछि त्यसलाई घटाएर ७.५ कायम गरेको छ। भूकम्पको गहिराइ पनि सुरुको ५० किलोमिटरबाट सच्याएर ५४ किलोमिटर बताइएको छ। आओमोरी प्रिफेक्चरको हाचिनोहे सहरमा जापानको ० देखि ७ तीव्रता मापनमा ‘माथिल्लो ६’ (Upper 6) स्केलको तीव्र कम्पन महसुस गरिएको थियो। मंगलबार बिहान १:०० बजेसम्मको तथ्याङ्कअनुसार, आओमोरीमा ६ जना मानिसहरू लडेर वा घरभित्र खसेका वस्तुले लागेर घाइते भएका छन्।

सुनामी चेतावनी र ‘मेगा क्वेक’को सम्भावित खतरा

भूकम्पपछि अधिकारीहरूले इवाते प्रिफेक्चर र होक्काइडो तथा आओमोरीका केही भागका लागि सुनामीको चेतावनी जारी गरेका थिए। इवातेको कुजी बन्दरगाहमा ७० सेन्टिमिटर, होक्काइडोको उराकावा सहरमा ५० सेन्टिमिटर र मुत्सुओगावारा बन्दरगाहमा ४० सेन्टिमिटरको सुनामी मापन भएको थियो। यद्यपि, तीन घण्टाभन्दा बढी समयपछि सुनामीको चेतावनीलाई घटाएर ‘परामर्श’ (Advisories) मा परिणत गरिएको छ। JMA ले यसअघि रुसको कामचाट्का नजिक शक्तिशाली भूकम्प गएपछि गत जुलाईमा जापानको प्रशान्त तटीय क्षेत्रका लागि सुनामी चेतावनी जारी गरेपछि यो पहिलो पटक हो। हाल होक्काइडो, आओमोरी, इवाते, मियागी र फुकुसिमा प्रिफेक्चरका केही भागमा सुनामीको परामर्श जारी छ। अधिकारीहरूले नदीको मुहानका साथै तटीय क्षेत्रबाट टाढा रहन सबैलाई आग्रह गरेका छन्।

JMA ले यस भूकम्पपछि सम्भावित ‘मेगा क्वेक’ (Magnitude 8 वा सोभन्दा माथिको) आउन सक्ने भन्दै सतर्कता जारी गरेको छ। यस्तो भूकम्पले होक्काइडोदेखि चिबा प्रिफेक्चरसम्म जापानको प्रशान्त तटमा सुनामी ल्याउन सक्छ। यो चेतावनी सन् २०२२ मा यस्तो प्रकारको सतर्कता सुरु भएयताकै पहिलो हो। अधिकारीहरूले मानिसहरूलाई निकासी मार्गहरू जाँच गर्न, आपत्कालीन किटहरू तयार गर्न, घरका फर्निचरहरू सुरक्षित गर्न र खानेकुरा, पानी तथा पोर्टेबल शौचालयको व्यवस्था गर्न आग्रह गरेका छन्।

‘लामो अवधिको भूमिगत हलचल’ र यातायात अवरोध

सोमबारको भूकम्पका बेला ‘लामो अवधिको भूमिगत हलचल’ (Long-period ground motions) रेकर्ड भएको छ, जुन २ सेकेन्ड वा सोभन्दा लामो फ्रिक्वेन्सी भएका ढिलो, ठूला आयामका भूकम्पीय तरंगहरू हुन् र यसले अग्ला भवनहरूलाई धेरै प्रभाव पार्छ। आओमोरी प्रिफेक्चरको रोक्काशो गाउँमा ‘क्लास-३’ (चार तहको स्केलमा दोस्रो सबैभन्दा उच्च) मा वर्गीकृत गरिएको तीव्र लामो अवधिको हलचल मापन गरिएको थियो, जसले अग्लो भवनमा रहेका मानिसलाई उभिन पनि गाह्रो बनाउँछ।

भूकम्पका कारण यातायात सेवाहरू प्रभावित भएका छन्। पूर्वी जापान रेलवे कम्पनीका अनुसार भूकम्पका कारण तोहोकु शिन्कानसेनका आउटबाउन्ड रेलहरू फुकुसिमा र शिन-आओमोरी स्टेशनहरू बीचमा रोकिएका छन् र सेवा कहिले सुरु हुन्छ भन्ने निश्चित छैन। होक्काइडोको व्यस्त न्यु चितोसे एयरपोर्टका दुई रनवेमा पनि कुनै क्षति छ कि छैन भनेर जाँच गरिएको थियो। मंगलबार प्रमुख यातायात सञ्चालकहरूले सामान्य रूपमा सेवा सञ्चालन गर्ने योजना बनाएको बताएका छन्, तर पूर्वाधारमा क्षति भए ढिलाइ वा रद्द हुन सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

आणविक प्लान्टहरू र सरकारी प्रतिक्रिया

टोकियो इलेक्ट्रिक पावर कम्पनी (TEPCO) ले फुकुशिमा दाइइची र दाइनि आणविक प्लान्टहरूमा कुनै पनि असामान्यता नभएको पुष्टि गरेको छ। यद्यपि, पूर्व-निर्धारित कार्यविधिअनुसार TEPCO ले आणविक प्लान्टका केही कर्मचारीहरूलाई सुरक्षित स्थानमा जान आदेश दिएको छ। तोहोकु र होक्काइडो इलेक्ट्रिक पावर कम्पनीहरूले पनि आ-आफ्नो आणविक प्लान्टहरूमा कुनै समस्या नभएको बताएका छन्।

भूकम्पको प्रतिक्रियामा प्रधानमन्त्री ताकाइची सनाईको कार्यालयमा एक कार्यदल गठन गरिएको छ। प्रधानमन्त्रीले सुनामी, निकासी आदेश र क्षतिबारे तत्काल सूचना उपलब्ध गराउन, बासिन्दाहरूको उद्धारजस्ता हानि रोक्ने उपायहरू अपनाउन र क्षतिको मात्रा पत्ता लगाउन सरकारलाई निर्देशन दिएकी छन्। भूकम्प अनुसन्धान संस्थानका प्राध्यापक साकाइ शिनिचीले यो भूकम्प प्लेटको सीमानामा भएको र मानिसहरूलाई तटीय क्षेत्रबाट टाढा रहन र न्यानो रहनको लागि आवश्यक उपायहरू अपनाउन आग्रह गरेका छन्।

#NHKJAPAN