शेर्पा जातिको नुन चिया (सोल्जा)नुन चिया, जसलाई शेर्पा भाषामा सोल्जा (Soljya) वा सु चिया (Su-Chiya) पनि भनिन्छ, नेपालको हिमाली क्षेत्रमा बसोबास गर्ने शेर्पा जातिहरूको एक परम्परागत पेय पदार्थ हो।

यो चिया विशेषगरी चिसो मौसममा शरीरलाई न्यानो राख्न, शक्ति प्रदान गर्न र उचाइमा हुने स्वास्थ्य समस्या (altitude sickness) कम गर्नका लागि पिइन्छ। यो सामान्य चियाभन्दा धेरै फरक हुन्छ, किनकि यसमा दूध, चिनी र मसालाको सट्टा याकको नौनी घ्यू र नुन मिसाइन्छ। सोल्जा शेर्पा संस्कृतिको एक अभिन्न अंग हो र यो उनीहरूको दैनिक जीवन, सामाजिक जमघट र परम्परागत स्वागत सत्कारमा महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।

सोल्जा बनाउने विधि परम्परागत र केही फरक हुन्छ। सबैभन्दा पहिले पानी उमालेर त्यसमा कालो चियापत्ती राखिन्छ। चिया राम्रोसँग पाकेपछि त्यसलाई छानेर एउटा विशेष भाँडो (डोङमो) मा राखिन्छ। त्यसपछि, त्यो भाँडोमा याकको नौनी घ्यू र नुन हालेर लामो समयसम्म मथिन्छ । यो  प्रक्रियाले घ्यू, नुन र चियालाई राम्रोसँग मिसाउँछ, जसले गर्दा चियामा एक प्रकारको लेदो वा फोम बन्छ। तयार भएको सोल्जालाई तातै तातो पिउने गरिन्छ।

हिमाली क्षेत्रमा नुन चिया पिउनुको मुख्य कारण यसका स्वास्थ्य लाभहरू हुन्। याकको घ्यूमा उच्च मात्रामा बोसो हुने भएकाले यसले चिसो मौसममा शरीरलाई ऊर्जा र न्यानोपन दिन्छ। यसले शारीरिक परिश्रम गर्ने व्यक्तिहरूलाई तुरुन्तै ऊर्जा प्रदान गर्छ। यसका साथै, नुनले शरीरमा पानीको मात्रा सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छ, जसले उचाइका कारण हुने टाउको दुखाइ वा वाकवाकी जस्ता समस्यालाई कम गर्न सक्छ। घ्यूको प्रयोगले चिसो हावाका कारण फुस्रो हुने छालालाई नरम र स्वस्थ राख्न पनि सहयोग गर्छ।

यसरी, नुन चिया (सोल्जा) केवल एक पेय पदार्थ मात्र नभएर शेर्पा समुदायको जीवनशैली, संस्कृति र स्वास्थ्यसँग जोडिएको एक महत्त्वपूर्ण हिस्सा/पहिचान पनि  हो। यो चियाले उनीहरूलाई कठोर हिमाली वातावरणमा जीवनयापन गर्नका लागि आवश्यक ऊर्जा, न्यानोपन र पोषण प्रदान गर्छ। यसको परम्परागत तयारी विधि र स्वास्थ्य लाभहरूले गर्दा यो पेय पदार्थको छुट्टै पहिचान रहेको छ।हिजो आज आधुनिकरणले गर्दा विशेष भाँडो (डोङमो) मा सु चिया पकाउने चलन हराउदै गइरहेको छ ।

सम्बन्धित खवर

ताजा समाचार

लोकप्रिय